Als moeder van twee dochters weet ik hoe het voelt om dat enorme beschermende gevoel te hebben ten opzichte van je kinderen. Dat je door het vuur gaat voor ze. Dat als iemand ook maar enig commentaar levert op hoe ze zijn of wat ze doen, je je persoonlijk aangevallen voelt en eigenlijk altijd geroepen voelt om ze te verdedigen. Dat je wilt dat mensen begrijpen hoe ze zijn en waarom ze doen zoals ze doen. En ze beschermt voor de wereld om ze heen.  Een oerinstinct, moedergevoel, reflexmatige reactie. Noem het wat je wilt, maar het is er en het wordt door de maatschappij ook (gelukkig) gewoon geaccepteert. Iedereen begrijpt immers dat ouders hun kinderen willen beschermen.

Maar wat als je nu dat zelfde gevoel hebt bij je hond? En dan heb ik het niet over een “normale”  hond die vrolijk in het leven staat. Die met iedere andere hond kan opschieten en zowel mensen en de wereld om zich heen ervaart als iets leuks. Nee, dan heb ik het over een hond die, om wat voor reden dan ook, niet alles en iedereen leuk vindt. Die met grote regelmaat bang, onzeker en zelfs agressief is. Ik ben de eigenaar van zo’n hond. Ik zal jullie het verhaal vertellen van June. Mijn lieve grote bruine puppy van nu bijna 3 jaar. Die niet een “normale” blije hond is, maar eentje met een behoorlijke gebruiksaanwijzing.
June werd geboren als enige teefje in een door mijzelf gefokt nestje. Ze zou mijn eerste bruine teefje worden uit mijn verder zwarte lijn.  Geboren uit een topmoeder die uitblinkt in zelfvertrouwen en rust. Met een lieve papa die vooral groot, lief en écht labrador is. Al vanaf haar geboorte was June speciaal. Ze had een hele aparte lichte bruine kleur, iets wat je niet vaak ziet bij de labradors. Ze was een beetje een voorzichtig pupje tussen haar vier broertjes. Toen haar broertjes uitvlogen en zij achterbleef in ons huis, merkte we al meteen dat dit een ander hondje was dan we gewend zijn. Haar halfzusje Jax, die een maand ouder was en op dat moment nog in huis hadden, was heel makkelijk in de bench en wilde heel graag leren. June daarentegen was een ramp in de bench. Ze schreeuwde de hele boel bij elkaar en was buiten de grenzen van ons eigen terrein heel onzeker en blafferig.

Al vanaf haar geboorte was June speciaal.

Als fokker vraag je je dan ook af waar het mis is gegaan. Beide pups hadden toch exact dezelfde start gekregen, dezelfde vader en praktisch dezelfde moeder. De moeder van June is namelijk de oma van Jax. Nadat Jax geopereerd was (ander verhaal, zie de site van blissfulhills voor meer info) en verhuisde naar een nieuw huis, kreeg ik pas genoeg tijd voor June. June had nog niet mijn hart gestolen omdat ik erg verdrietig was door alles wat er met Jax was gebeurd. Ik had ook niet genoeg tijd in haar gestoken om een band op te bouwen. Maar dit lieve kleine meisje had besloten dat ik toch echt haar baasje ging zijn! Vanaf dat moment wilde ze heel graag met me werken, leerde supersnel en week niet van mijn zijde. Maar… ze bleef een ramp in de bench en bleef heel onzeker en blafferig buiten ons eigen terrein. Ondanks dat ik veel met haar ging wandelen en mijn best deed om haar zo goed mogelijk te socialiseren.  Ze groeide verder op met mijn andere honden, maar bleef vooral echt míjn hond. Ik nam haar ook vaak mee in de lessen als voorbeeld hond, omdat ze los van de lijn toch geen meter van me vandaan ging.  En dat deed ze eigenlijk super. Ze negeerde de andere honden in de lessen eigenlijk volkomen.

Ze pakte hem beet en schudde een paar keer zoals een hond dat doet met zijn prooi.

June werd ouder en voor het eerst loops. Dit viel samen met de laatste weken van het nestje dat we op dat moment hadden. Eén van de nieuwe baasjes had nog een paar dagen nodig voor ze hun pup kwamen halen.  Daarom bleef kleine Tom bij ons voor een paar dagen. En zoals we dat altijd deden, als er een pupje langer bleef, draaide hij gewoon mee in de roedel. Dat ging ook prima. June had de dag ervoor nog superlief en met beleid met hem gespeeld. Die dag ging het mis… Tom liep naar binnen en Scarlett gromde even tegen hem toen hij redelijk onbesuisd langs haar wilde lopen. Gewoon een nette en duidelijke manier van een oudere hond om aan een pup duidelijk te maken dat hij een beetje rustig aan moet doen. Tom schrok hier zo van dat hij een hoge gil gaf. Dat bleek voor June een trigger waar we niet op bedacht waren… Ze pakte hem beet en schudde een paar keer zoals een hond dat doet met een prooi. Uiteraard was ik zo ontzettend geschrokken. Ik kon alleen maar mijn best doen om te zorgen dat ze hem losliet en haar weg te krijgen van hem. Op dat moment kon ik niet bedenken waarom ze het deed. Ik was volledig in paniek en ben zo snel mogelijk met de pup naar de dierenarts gegaan. Ik was ervan overtuigd dat die het niet zou redden. Ongelooflijk, hij had hij “alleen maar”  een pootje gebroken en mankeerde verder niks.

Met hem is het uiteindelijk ook helemaal goed gekomen. Maar vanaf dát moment vertrouwde ik mijn eigen hond niet meer met andere honden. June was in de dagen na dit incident ook heel angstig en onzeker. Dat was niet raar, want ik had voor haar natuurlijk ook heel onvoorspelbaar gedrag vertoond. Ik had haar geen pijn gedaan of geslagen, maar ik heb wel geschreeuwd, haar apart gezet en ben meteen vertrokken met de pup. Haar alleen achterlatend in verwarring.Dat heeft ze niet begrepen en maakte haar onzeker. Ik werd extreem voorzichtig. Ging alles managen en liet June geen moment meer alleen met onze jongste hond Sienna. Ik was volledig panisch als het aankwam op andere honden.  Ik had destijds echt geen idee waarom ze had aangevallen. Enkele maanden later, toen Sienna een maand of 8 was, gebeurde er iets waardoor Sienna gilde. Wederom reageerde June met aanvallen en  schudden. Ik was niet thuis op dat moment en kon dus ook niet ingrijpen. Gelukkig kwam Sienna er vanaf zonder schade, maar weer werd ik heel alert en voorzichtig. Tegenlijkertijd werd June haar “straatangst”  alleen maar groter en kon ik bijna niet meer normaal met haar wandelen zonder dat ze overal op reageerde. Ofwel zonder dat ze reactief was, zoals we dat noemen. Ik realiseer me nu heel goed dat míjn angst en gespannenheid hier zeker aan hebben bijgedragen. Als je weet dat je hond kan uitvallen wordt je een expert in het scannen van je omgeving. Er kan immers om iedere hoek iets aankomen waar je hond op kan reageren. Die gespannen houding ontgaat je hond natuurlijk niet. Het bevestigt alleen maar dat het hartstikke eng is buiten, want de baas staat ook op scherp.

Ze was voor mij en mijn gezin de liefste knuffelbeer die je je kunt wensen.

Ik ben me verder gaan verdiepen in wat er nu toch mis was met June. In alle literatuur en onderzoeken die ik kon vinden was er gewoon ontzettend weinig bekend over dit soort problemen. Maar dat er hormonaal en/of neurologisch iets mis moest zijn, leek heel waarschijnlijk.  Het voelde alsof ik alleen op de wereld was met haar. Ik schaamde me voor haar gedrag, maar tegenlijkertijd wilde ik haar heel graag beschermen voor iedereen en alles. Ze was voor mij en mijn gezin de allerliefste knuffelbeer die je je kunt wensen. Ook met de volwassen honden in de roedel kon ze prima opschieten. Ik had het gevoel ontzettend gefaald te hebben als eigenaar, fokker en als trainer.  Hoe kon het dat ík als fokker, die toch écht met hart en ziel alles voor haar pups deed en met zorg combinaties uitzocht, dit had gefokt? Hoe kon het dat ik als trainer niet méér grip kreeg op haar reactiviteit?  Het voelde ontzettend naar en ik was er diep ongelukkig van.  Ik liep met haar op plekken waar ik zelden iemand tegen zou komen. Ik durfde al helemaal niet samen met een andere hond te wandelen met haar. Ik vertelde nooit iemand, behalve mijn beste vriendin, wat ze deed en hield eigenlijk haar problemen verborgen. Na lang zoeken kwam ik wat onderzoeken tegen waarin duidelijk werd dat sommige honden door het gillen van een hond getriggerd worden in hun prooigedrag. Ook vond ik informatie dat sommige honden door hormoonwisselingen gewoon veel gevoeliger en extremer reageerde dan andere. Dit klonk allemaal precies zoals het gedrag dat June liet zien. Ik had op dat moment de beslissing al gemaakt dat ik niet haar zou fokken. Dit wil je niet doorgeven in je ras. We lieten haar steriliseren. Dit lost zelden iets op, maar in haar geval hielp het met de schommelingen in de hormoonspiegel. Daarnaast ging ik hard met haar aan de slag met een nieuwe trainingsmethode om haar te leren dat ze niks hoeft met de wereld om haar heen en om haar zelfvertrouwen op te bouwen. Die drie dingen samen resulteerde langzaam in verbetering. Ik zag haar rustiger worden met onze eigen roedel. Ik leerde haar een onderbrekings-geluid aan. Dit zodat als ze te hoog in opwinding kwam in spel, ik haar er gemakkelijk weer uit kon halen. Dit was  namelijk regelmatig een trigger om toch door te schieten in te felle reacties naar de jongere honden van onze roedel. Langzaam verbeterde de situatie. Ik nam haar weer mee op straat en ze leerde omgaan met het zien van mensen, fietsen, auto’s en andere honden. Zolang ze maar op gepaste afstand bleven.  Ik kon weer ademhalen en begon June weer te vertrouwen. Ik zag dat ze zichzelf beter voelde en dat ze ook kon ontspannen. Iets wat ze in het verleden veel minder goed kon en soms zelfs dagen achter elkaar niet.  Ik leerde haar heel veel rust geven als ze toch een moeilijke dag had gehad (lees: als ze toch heftig was uitgevallen) en onze band werd sterker dan ooit!

Ik ben weer trots op haar en geniet van hoe ze is.

Ik ben weer trots op haar en geniet van hoe ze is! Ik zie dat ze nu zelf kan stoppen in opwinding en ze zelfs weer kan spelen met de andere honden. Iets wat ik nooit meer had gedacht te gaan zien bij haar. En dan, ineens ….  pakt ze toch weer een hond van een vriendin. Ook nu duidelijk weer een actie van prooigedrag en niet als agressie uiting door iets anders. Ze liet hem gelukkig snel los en hij had, behalve wat beurse plekken, geen schade. Maar … op dat moment schiet de adrenaline weer door je lijf. Je voelt je helemaal trillen van de schrik en herhaalt duizend keer wat er mis ging en wat je anders had kunnen doen.  Maar de realiteit is dat bij June het prooigedrag of prooiagressie, hoe je het ook wilt noemen, ontzettend dicht aan de oppervlakte ligt. Dit wordt bij haar veel sneller getriggerd dan bij een andere labrador.  Dat betekent dus dat ik altijd op mijn hoede zal moeten zijn in bepaalde situaties. Het is dus zeker niet rastypisch. En waar het dan vandaan komt?  Dat is een onmogelijk te beantwoorden vraag. Feit blijft wel dat ze, godzijdank, niet echt doorbijt en blijkbaar toch nog genoeg labrador is om haar “prooi” niet te beschadigen. Maar leuk is het niet.  En waar komt het door? Wat zorgt er voor dat zij dit heeft en mijn andere honden niet?  Daar kan ik alleen maar naar gissen … Dit valt nergens mee te testen of verder te onderzoeken.
Kwam het door de bevalling die lang duurde en is er op dat moment toch iets beschadigd?  Zou kunnen …
Kwam het door haar hormoonwisselingen tijdens de loopsheid?  Ja, het zal absoluut invloed hebben gehad.
Is het aangeboren?  Vast wel, maar geen idee waar het dan uit de lijnen vandaan komt.
Heeft ze een trauma opgelopen doordat ze is aangevallen door een andere hond?  Nee, want dat is nooit gebeurd. Kortom, ik zal geen antwoorden krijgen op die vragen omdat niemand dit met zekerheid kan zeggen. En dat is ook niet meer van belang nu.

Maar ze blijft mijn allerliefste June. Waar ik stapelgek op ben en die ik met hand en tand verdedig tegen iedereen die iets naars over haar zegt of die haar niet begrijpt.  Ze doet in principe niets fout. Ze gedraagt zich als een hond. Niet persé als een labrador, maar wel als een dier dat instincten heeft en reflexmatig reageert. Willen we dit in een huishond? Nee natuurlijk niet, maar ze is nu eenmaal zo en ik doe zoveel ik kan met training en management. Meer is er niet te doen.  Ze zal altijd “anders” blijven en meer aandacht en oplettendheid nodig hebben. Dat is een gegeven en daar heb ik me ook bij neergelegd

Waarom vertel ik dit verhaal nu?
Omdat er duizenden honden zijn zoals June. Met allemaal hun eigen verhaal en achtergrond waarom ze reactief zijn. Ofwel op mensen, ofwel of honden, of andere dieren of misschien wel op allemaal. De oorzaak van die reactiviteit kan heel divers zijn. Van ooit aangevallen zijn tot gewoon net zoals June al vanaf de geboorte aanwezig. En de oorzaak is eigenlijk ook niet van belang. De hond is nu zo en daar heb je mee te dealen. Ze hebben een baas die zielsveel van hun houdt. Maar veel bazen schamen zich en verbergen de problemen die hun hond heeft. Ze wandelen bijvoorbeeld alleen heel laat of heeel vroeg op de dag zodat ze maar zeker niemand tegen komen. Of ze gebruiken, tegen beter weten in of uit onwetendheid, allerlei hulpmiddelen in de hoop dat die misschien gaan helpen.  Allemaal met het doel om een “normale” hond te krijgen. Die ze trots kunnen laten zien aan vrienden en familie en overal mee naar toe mag. Veel hulpmiddelen maken het probleem alleen maar erger… Omdat ontzettend veel honden zo reageren uit angst, onzekerheid of ervaringen uit het verleden. Ik wil die mensen een hart onder de riem steken. Het is ontzettend moeilijk en soms heel erg eenzaam als je hond reactief is. Veel van je vrienden en familie met of zonder hond zullen je veroordelen. Een mening hebben en het allemaal beter denken te weten. Maar niemand weet beter dan jij waarom je hond is zoals hij is. En niemand weet beter dan jij hoe lief hij eigenlijk is. “Ik ken de smoesjes die we allemaal verzinnen als we iemand tegenkomen en onze hond uit valt. “Uhm ja ik weet ook niet waarom hij zo doet, ik denk dat hij nog last heeft van die blessure van vorige week”, “Ja sorry, ze is loops en dan reageert ze heel anders dan normaal”,  “Ja geen idee, hij doet nooit zo, zal zijn dag wel niet hebben “etc. Je verontschuldigt je voor het gedrag omdat je weet dat de andere partij het niet snapt.

Wat als je hond dan daadwerkelijk een keer een andere hond bijt…  Dat is nog het ergste.  De eigenaar van de hond die gebeten is (ongeacht of die hond ergens schade heeft of niet), wordt heel goed begrepen. Die hond is heel zielig. Die baas begrijpen we allemaal en die wordt “getroost” en bijgestaan in zijn ellende. Maar waar vaak niemand bij stil staat, is dat de baas van de hond die bijt zich meestal nog veel ellendiger voelt… En dat de hond die gebeten heeft in veel gevallen ook geen fijne ervaring heeft gehad. De baas van de hond die bijt wordt soms zelfs met de nek aangekeken.  Hem of haar wordt verweten dat hij zijn hond niet onder controle heeft. De hond die bijt krijgt meestal meteen de stempel “vals”, “ agressief”, “gemeen” etc.  Terwijl het ook voor de “bijtende” partij écht een traumatische ervaring kan zijn. Maar het medeleven voor deze partij is ver te zoeken in onze maatschappij. We vinden immers dat de aanvallende partij altijd de schuldige is en de ander het niet kan helpen.  In veel situaties is echter eigenlijk niemand iets te verwijten. Er is een situatie ontstaan waardoor een van de twee zich genoodzaakt voelde om aan te vallen om wát voor reden dan ook. Een in de dierenwereld volkomen normale reactie, die ook nog heel erg vaak te begrijpen is, maar die moeite doen we meestal niet. We veroordelen snel. We willen vooral niet zien dat het zelfs soms zo is dat de gebeten partij zélf de situatie uit heeft gelokt.
Ik vraag dan ook aan jullie om, indien een bijtincident of gevecht zich voordoet in je omgeving, eens de gevoelens van beide partijen te begrijpen en niet meteen te oordelen. Het voelt namelijk ontzettend eenzaam, vernederend en ronduit zwaar ellendig als je eigen hond de hond is die bijt.

Maar bij veel honden scholen kun je niet terecht met zo een hond. Want ze vinden je niet in de groep passen.

Ik weet zeker dat alle eigenaren met een reactieve hond ontzettend graag handvaten zouden krijgen om aan de slag te gaan met hun hond. Dat ze dit op een veilige en verantwoorde manier zouden willen doen. Maar bij veel hondenscholen kun je niet terecht met zo’n hond. Want dat vinden ze niet in een groep passen. Dat is ook waar… Het is soms echt niet veilig om in een groep met een reactieve hond te werken, maar met wat aanpassingen kan het vaak wel. Omdat ik zelf zó goed weet hoe veroordeeld je je voelt en hoe machteloos je soms staat als je hond weer eens uitvalt, gaan we bij Dogs Talk in het najaar starten met een cursus speciaal ontwikkeld voor deze honden. Wij noemen het de Dogs Challenge. Want het is voor jou als baas echt een challenge om zo’n hond te hebben. Maar voor je hond is het hele leven een uitdaging. In een kleine groep, met twee instructeurs, helpen we je hond om meer zelfvertrouwen te krijgen. We leren jou en je hond om weer vertrouwen te krijgen in elkaar. Met korte oefeningen en veel rust  ga je aan de slag. Niet als eenling, maar in een kleine groep. Zodat je hond ook leert om te gaan met die prikkels van een andere hond in de buurt. We zijn al een tijdje bezig om deze cursus te ontwikkelen naar een voorbeeld van Absolute Dogs in Engeland. En na meer dan een jaar met deze methoden te hebben gewerkt met mijn eigen reactieve hond, durf ik te zeggen dat hij echt werkt! Misschien denken jullie hoe kan je dat nu zeggen… Ze heeft net toch nog een hond gepakt?  Ja dat heeft ze. Maar die omstandigheden waren zodanig dat dit voor haar logisch was. Daar had ik kunnen trainen wat ik wilde, maar ik kan onmogelijk alle situaties voorkomen of voorspellen.  Wel kan ik haar reactiviteit hanteerbaar maken. Ik kan nu gewoon met haar op straat wandelen zonder dat ze op iedere hoek volledig uit haar dak gaat. Sterker nog, ze kan nu gewoon redelijk ontspannen wandelen in het dorp. Ik kan haar thuis weer vertrouwen met mijn andere honden en ze heeft geleerd om zelf te stoppen met druk gedrag.  Ze kan aan de lijn zij aan zij wandelen met onbekende honden. Omdat ze vertrouwt op mij, ze vertrouwt erop dat ik er voor haar ben, dat zij er niets mee hoeft. Ze is weer gewoon hond, omdat ik niet meer alles wat ze doet onderbreek uit angst dat het mis gaat. Voor ons is het leven weer “gewoon” en ik kan weer genieten, ontspannen en met haar wandelen. Ik hoef haar niet meer te verstoppen en ik kan openlijk vertellen hoe ze is zonder dat ik me schaam. Ik ben trots op mijn bruine dame die weer vertrouwen heeft in de wereld. En vetrouwen in mezelf, dat we samen zover zijn gekomen.

Wil je meer weten over reactiviteit en de Dogs Challenge. Kijk dan op de website onder onze cursussen bij Dogs Challenge.

Meest recente berichten

Archief